عضویت در سایت دانلود مقالات مهندسی عمران


 

  • عضویت دائمی در سایت و امکان دانلود بدون محدودیت مقالات سایت.           

 

  • دسترسی به هزاران مقاله و تحقیق در زمینه مهندسی عمران .


  • مبلغ عضویت دائمی در سایت ( 14 هزار تومان)    عضویت

دانلود مقاله

.

دانلود مقاله عمران


مقالات هفتمین کنگره بین المللی مهندسی عمران

تعداد مقالات : 520

مقالات هشتمین کنگره بین المللی مهندسی عمران

تعداد مقالات : 975

مقالات نهمین کنگره بین المللی مهندسی عمران

تعداد مقالات : 1430

مقالات سومین كنفرانس ملی سازه و فولاد

تعداد مقالات : 127

مقالات دومین كنفرانس ملی سازه و فولاد

تعداد مقالات : 92

مقالات چهارمین کنفرانس ملی بتن

تعداد مقالات : 167

مقالات دومین کنفرانس ملی بتن ایران

تعداد مقالات : 82

مقالات چهارمین کنفرانس مقاوم سازی لرزه ای

تعداد مقالات : 425

مقالات یازدهمین كنفرانس مهندسی حمل و نقل

تعداد مقالات : 305

مقالات پنجمین کنگره ملی مهندسی عمران

تعداد مقالات : 539

مقالات چهارمین کنفرانس سد سازی

تعداد مقالات : 84

مقالات سومين کنگره بين المللی بتن

تعداد مقالات : 112

مقالات نهمین همایش ملی تونل

تعداد مقالات : 125

مقالات دهمین کنفرانس دانشجویی مهندسی عمران

تعداد مقالات : 148

مقالات یازدهمین کنفرانس دانشجویی مهندسی عمران

تعداد مقالات : 77

مقالات انگلیسی عمران ASCE-2010

تعداد مقالات : 376

مقالات چهاردهمین کنفرانس دانشجویی مهندسی عمران

تعداد مقالات : 202

مقالات همایش مقاوم سازی 89

تعداد مقالات : 102

مقالات اولين کنگره بين المللی بتن

تعداد مقالات : 203

مقالات چهارمین کنگره ملی مهندسی عمران

تعداد مقالات : 309

ایمن سازی لرزه ای اجزای غیر سازه ای در ساختمان ها

درفرهنگ عامه وقتی از ساختمان مقاوم و ایمن در برابر زلزله صحبت می شود ذهن بیشتر مردم متوجه پایداری وایمنی سازه ی ساختمان می شود . در ایران تاكنون در بررسی آثار تخریبی زلزله در ساختمان ها توجه بر سازه ی ساختمان بوده ، راه حل های ایمن سازی سازه بیشتر نگریسته شده است و به اجزای الحاقی جدا از سازه و یا به عبارت دیگر اجزای غیر سازه یی كمتر پرداخته شده است.در ساختمان های جدید ومدرن اجزای غیر سازه یی حضوری جدایی ناپذیردارند در طراحی و اجرای هرساختمان تخصص های اصلی معماری سازه ، تاسیسات برق و تاسیسات مكانیك حضوری فعال داشته مسیولیتی مشترك دارند. و اجزای غیر سازه یی ساختمان در این تخصص ها به سازه ی ساختمان متصل می شده ، یا برای بهره برداری بهتر ازساختمان ، به فضاهای آن اضافه می شوند . رفتار اجزای غیر سازه یی ونقش آن ها به هنگام زلزله و بعد از آن دركشورهای پیشرفته از مدت ها پیش مورد توجه بوده است و به تجربه در یافته اند كه ضرورت ایمن سازی وپیش گیری خطر حاصل از آن ها كمتر از ایمنی سازه ی ساختمان نیست. ایران كشوری زلزله خیز است ، از این رو ایمن سازی سازه واجزای غیر سازه یی باید در یك عملكرد مشترك ودو سویه نگریسته شود، ولی نه تنها در فرهنگ عمومی بلكه در فرهنگ متخصصان ومهندسان نیز به ایمن سازی اجزای غیر سازه یی توجه لازم نشده است وجای آن در بحث های مهندسی ساخت وساز خالی بوده است . برای بررسی این موضوع از مدارك فنی و مهندسی موجود و قابل دسترس از ضوابط واستاندارد FEMA 356 ( آژانس فدرال مدیریت بحران ) استفاده شده است .

1ـ تاریخچه وشناخت موضوع:

برای افزایش محدوده ی ایمنی ، كاهش خطرات و آسیب پذیری ناشی از زلزله وارایه ی روش های مناسب برای تصمیم گیری بهره برداران وصاحبان ساختمان ها در این مورد ، در سال 1983 شورای اقتصادی سازمان ملل متحد، مجموعه ضوابطی را برای به سازی ساختمان های موجود تدوین و ارایه كرد.'پس از ارایه ی این ضوابط در سال های اخیر نیز مجموعه ضوابطی توسط FEMA برای ایمن سازی ساختمان های موجود وساختمان های جدید تهیه شد. این ضوابط بر اساس عملكرد ساختمان ها تدوین شده و در آن سطوح عملكرد ساختمان ها تعریف شده است. هر سطح عملكرد ساختمان، تركیبی از یك سطح عملكرد سازه یی و یك سطح عملكرد غیر سازه یی است .به منظور آگاهی از ابعاد اثر اجزای غیر سازه ای در افزایش خطرات وآسیب پذیری ودر نتیجه كاهش حاشیه ومحدوده ی ایمنی به هنگام وبعد از وقوع زلزله وارایه ی تصویری كلی از این موضوع ، بهتر است نخست به سوابق امر وطرح موضوع ، در استاندارد FEMA اشاره شود و با طرح مثال های عمومی به شناخت اثر ورفتار اجزای غیر سازه یی در موقع زلزله كمك شود.اجزای غیر سازه یی در ساختمان شامل متعلقات الحاقی به سازه ی ساختمان است . این اجزا برای كاربری معین وبهره برداری از فضاهای ساختمان به صورتی جدایی ناپذیر در محلی مشخص نصب ومستقر می شوند . اجزای غیر سازه یی درساختمان به آن گروه از دستگاه ها ، تجهیزات، مبلمان سیستم های لوله كشی ، قطعات، سقف های كاذب، دیوارهای جداكننده ، اقلام واجزای برقی و مكانیكی وغیره در سه رشته ی تخصصی معماری ، تاسیسات برقی و تاسیسات مكانیكی می گویند كه نقشی اساسی در سه مقوله وعملكرد زیر دارند:

الف ـ تصرف واستقرار بی وقفه ی افراد مستقر در ساختمان برای بهره برداری مجدد از ساختمان بعد از وقوع زلزله

ب ـ حفاظت وتامین ایمنی جان افراد مستقر در ساختمان به هنگام وقوع زلزله و بعد از آن

پ ـ كاهش خطر های جانبی به هنگام وقوع زلزله و بعد از آن

پیش از سال 1961 و زلزله ی 1965 آلاسكا ، در آمریكا اجزای غیر سازه یی در ساختمان های عمومی بدون در نظرگرفتن اثر زلزله روی این اجزا واثر متقابل آن در سازه و تاثیر آن در عملكرد وبهره برداری از ساختمان ، به صورت معمولی وبدون پیش بینی تمهیدی برای ایمن سازی و افزایش حاشیه ی ایمنی ، طراحی ، اجرا ونصب می شد. پس از این زلزله و بررسی نمونه ها وشرایط حاكم بر ساختمان ها پس از وقوع زلزله و ارزیابی خسارت های ناشی از اجزای غیر سازه یی و به دلیل ابعاد گسترده ی این خسارت ها ، لزوم چاره جویی جدی اساسی ، باعث شد كه دربازبینی مقررات. (Uniforme Building Cod ) UBC به این موضوع توجه شده و به آن پرداخته شود

در سال 1961 هم زمان با وقوع زلزله ی Sanfernando مشخص شد كه ابعاد خسارت وارده به اجزای غیر سازه یی از جمله خسارت مالی وارده به متعلقات الحاقی به سازه ، خسارت وارده به سیستم های تاسیسات برقی و مكانیكی ، تیغه بندی ها ، سقف ها ، لوازم ، تجهیزات ، دستگاه ها و خسارت وارده به عملكرد فضا های ساختمان ، با وجود خسارت جزیی و كم سازه ی ساختمان بعد از وقوع زلزله ، به قدری گسترده وجدی است كه ساختمان ها عملآ برای مدت های مدیدی غیر قابل استفاده ، سكونت وبهره برداری شد ه اند . مشاهده ی گستردگی این شرایط در منطقه ی وسیع وقوع زلزله وابعاد وسیع وهمه جانبه ی خسارت ، باعث شد كه ایمن سازی لرزه یی اجزای غیر سازه یی در ساختمان های در دست طراحی وساختمان های موجود و در حال بهره برداری ، توامآ به صورت بنیادی وپایه یی در دستور و برنامه كارمسیولان ، كارفرمایان ، بهره برداران ، متخصصان ومهندسان قرار گیرد. برای این كه تصویری از ابعاد ، تنوع وگوناگونی واثر خسارت وارده به اجزای سازه یی بدست آید ، ابتدا لازم است به نمونه هایی از این دست اشاره شود تا شناخت لازم نسبت به ماهیت ، شكل واثر نبود ایمن سازی مناسب ، انتخاب نا مناسب اقلام واجزا در نظر نگرفتن پاره یی از راه حل های مناسب برای ایمن سازی حتی با هزینه یی بسیار ناچیز ، در خصوص اجزای غیر سازه یی ومتعلقات الحاقی ، در ساختمان ها به دست آید

1-1- به هنگام وقوع زلزله مواد آلوده كننده ، غیر بهداشتی قابل اشتغال وقابل انفجار بر اثر صدمه دستگاه ها ، تجهیزات ولوله كشی ها ، در محیط پخش می شود ویا از آنها نشست می كند و باعث تخریب محیط زیست ، آلودگی وآتش سوزی می شود به هنگام زلزله لوله های سوخت گاز و لوله های سوخت مایع بر اثر شكستگی ونشت مواد آتش زا وقابل انفجار ، محیط بسیار خطر ناكی برای آتش سوزی های مهیب وگسترده به وجود می آورند . مایعات دستگاه های سردكننده سیستم سرمایش تاسیسات مكانیكی از جمله آمونیاك ویا مواد هالوژنه در اثر تماس با آتش به هنگام آتش سوزی ، به گازهای سمی خطرناك تبدیل می شود. آسیب دیدگی ترانسفورماتور های برق فشار قوی و فشار متوسط و از نوع روغنی به هنگام زلزله بر اثر سقوط، برخورد با قطعات دیگر و سقوط قطعات دیگر روی آن باعث نشت روغن خنك كن آن به اطراف و محیط می شود . این روغن محیط را مستعد اشتعال می كند و در اكثر موارد باعث بروز آتش سوزی های گسترده وحتی انفجار می شود.

1ـ2ـ اثر دیگر زلزله ، خسارات وارده به دستگاه ها و تجهیزا ت غیر سازه یی بر اثر سقوط ، برخورد با قطعات دیگر ، سقوط قطعات دیگر روی آنها و خرابی واز بین رفتن عملكرد مناسب آن در ساختمان ها است .این دستگاه ها وتجهیزات به صورت گسترده در هر اتاق یا فضای ساختمان وجود دارد وبه دلیل پیشرفت تكنولوژی روز به روز بر تعداد آن ها در ساختمان ها افزوده می شود و جزء جدایی ناپذیر اتاق ها و فضاهای ساختمان ها می شود از جمله ی این اقلام، دستگاه ها و تجهیزات سیستم های تاسیسات برقی و مكانیكی ، قفسه بندی ها ، مبلمان ، تجهیزات عمومی، سقف های كاذب، چراغ ها ، تیغه بندی ها ، جداكننده ها ، نماهای پیش ساخته ، نماهای شیشه یی ، دیگ های آب گرم ، چیلر ها ، هوارسان ها ، هواكش ها ، لوله كشی ها ، تابلوهای برق ، ترانسفور ماتور های برق ، دیزل ژنراتورها ، منابع سوخت ، تجهیزات شبكه ی مخابرات و تلفن ، تجهیزات شبكه ی كامپیوتر ، تجهیزات اعلام حریق ، تجهیزات پیام رسانی ، شیشه های ساختمان وسایر اجزای غیر سازه یی است كه انواع گوناگون آن ها در ساختمان های امروزی به طور گسترده مورد استفاده قرار می گیرد ودر اتاق ها وفضا های هر ساختمانی با توجه به نیاز و كاربری ساختمان ها حضور فیزیكی غیر قابل تفكیكی دارند.

1ـ3ـ سیتم های اعلام واطفای حریق در تعیین محل وقوع حریق ، جلوگیر ی از گسترش و توسعه ی حریق ، حفاظت اشیا ء ، جان ومال افراد در مقابل حریق نقش اساسی دارند . تخریب ، از بین رفتن عملكرد ،صدمه دیدن و سایر خسارات وارده به سیستم های اعلام واطفای حریق به هنگام زلزله از جمله، واژگونی كپسول های اطفای حریق، آسیب دیدگی وشكستگی لوله كشی آب جعبه های آتش نشانی و یا افشانك ها(sprinkler) پمپ های آتش نشانی ، تابلوهای برق سیستم های مربوطه ، تابلو های كنترل و اعلام حریق ، مدارهای اینتر لاك (interlook) بین سیستم های مختلف و سیستم اعلام واطفای حریق ، تانك های ذخیره ی آب وغیره باعث می شود كه عملكرد مناسب این سیستم ها از بین برود . آسیب های وارده به هنگام زلزله به این سیستم ها باعث می شود كه ساختمان ها بعد از وقوع زلزله به دلیل بالا رفتن احتمال بروز آتش سوزی در آن فوق العاده آسیب پذیر شوند

1ـ4ـ اگر اتصالات و مهار بندی های مناسب درنصب چراغ های سقفی،دیواری ، آویز و چراغ ها ، و دریچه های نصب شده در سقف به كار گرفته نشده باشند باعث جدا شدن،تخریب و سقوط آنهابه هنگام زلزله می شود .از بین رفتن چراغ ها به عنوان منابع تامین روشنایی در اتاق ها و فضا های ساختمان ، بهره برداری و استقرار مجدد در ساختمان را با مشكل جدی روبرو خواهد كرد و خسارت وارده به مدارها ، سیم كشی ها و لوله كشی های سیستم روشنایی ساختمان به هنگام زلزله ، احتمال آتش سوزی ، بر اثر اتصال سیم ها و جرقه ناشی از اتصال را افزایش خواهد داد.

1ـ5ـ عموما در ساختمان های بزرگ ومتوسط وساختمان های مهم و ستادی ، برق دستگاه ها، تجهیزات وسیستم های مهم و ستادی، برق دستگاه ها ، تجهیزات وسیستم های مهم از طریق مدارهای برق اضطراری و توسط سیستم دیزل ژنراتور اضطراری تامین می شود .در صورت قطع برق شهر ( برق عادی ) ، دیزل ژنراطور اضطراری شروع به كار كرده و در نتیجه برق مصارف و سیستم های از پیش تعیین و طراحی شده را تامین می كند و تغذیه ی مصارفی را كه در مواقع قطع برق شهر، باید به كار خود ادامه دهند ، به عهده می گیرد . از جمله ی این دستگا ه ها ، تجهیزات وسیستم ها در ساختمان ها می توان به آسانسور ها ، روشنایی راهرو ها ، راه پله ها و پله های فرار و مكان های حساس ، اكثر تجهیزات بیمارستانی از جمله چراغ های عمل ، دستگاه های تنفس مصنوعی ، دستگاه های تصویر برداری رادیولژی و آنژیو گرافی ، تجهیزات مراقبت های ویژه و ریكاوری ، استرلایزرها و غیره ، پمپ های آب مصرفی و تامین فشار آب ، پمپ های آتش نشانی ، هواكش های تخلیه ی دود و یا فشار مثبت ، دستگا ه های هوارسان فضاهای حساس ، چیلر ها و دیگ های آب گرم در ساختمان های حساس ، سیستم تصفیه ی فاضلاب ، سیستم اعلام حریق ، سیستم حساس الكترونیكی ، سیستم ارتباطی و مخابراتی ، شبكه های كامپیوتر ، سیستم های پیام رسانی ، سیستم های حفاظتی و امنیتی و غیره اشاره كرد . در صورت نیندیشیدن تمهیدات لازم به هنگام زلزله به دیزل ژنراتور اضطراری و مجموعه ی سیتم آن ، خسارت هایی وارد می شود كه از جمله می توان به قطع كابل های تغذیه ی برق ، كابل های كنترل وفرمان ، سقوط و واژگونی و تخریب تانك سوخت مایع و سیتم لوله كشی آن ، منبع اگزوز ، تابلو های كنترل ، فرمان وتغذیه ، قطع اتصالات نصب ، جابجایی دیزل ژنراتور اضطراری و باطری های آن اشاره كرد . به هنگام زلزله سیستم های برق بدون وقفه (UPS) مبدل های برقی وباطری های آن ها به عنوان مجموعه ی پشتیبانی كننده ی سیتم تامین برق اضطراری نیز مشكلات خاص خود را به وجود می آوردند و در این مورد ذكر نمونه یی می تواند به شناخت ابعاد موضوع كمك كند در نیروگاه لوشان ، مبدل ومجموعه ی باطری های آن ، برای كار كردن پمپ های روغن كاری یا تاقان های توربین های نیروگاه در نظر گرفته شده بود تا در صورت قطع برق عادی، برق پمپ های روغن كاری یاتاقان های توربین ها را برای مدتی كوتاه ، تا توقف توربین هایی كه با سرعت زیاد در چرخش اند، تامین كند این باتری ها ومبدل ها كه به صورت آزاد وبدون در نظر گرفتن مهار بندی واتصالات لازم، در قفسه ی فلزی قرار گرفته بودند . در اثر زلزله ی، منجیل و در اولین حركت از قفسه افتادند. و باعث سوختن واز كار افتادن تمام توربین ها شدند .

به هنگام زلزله عموما برق شهردر صورت استفاده از سنسور های حساس به زلزله و یا در اثر تخریب شبكه ی انتقال و توزیع، پست های برق ونیروگاه ها ، قطع می شود. در این حالت دیزل ژنراتور اضطراری به دلیل قطع برق شهر وبدون آن كه سیستم كنترل وفرمان دیزل ژنراتوراضطراری تشخیص دهد كه قطعی برق شهر به دلیل وقوع زلزله بوده است ، شروع به كار كرده و شبكه ی كابل كشی وسیم كشی سیستم برق اضطراری را برق دار می كند . آسیب های وارده به عایق كابل ها وسیم ها وتخریب بیش از اندازه ی آن ها به خصوص در نزدیكی درزهای انبساط و یا قسمت های تخریب شده ی ساختمان بر اثر زلزله، باعث اتصالی مدار ها ، كابل ها وسیم ها شده و در نتیجه جرقه ی ناشی از اتصالی و وجود مواد آتش زا در محیط نصب دیزل ژنراتور اضطراری (تانك سوخت روزانه ) و یا در ساختمان ، موجب حریق های گسترده در ساختمان ها می شود. گستردگی حریق ، در صورت استفاده از لوله های پلاستیكی خود سوز ولوله های پی وی سی خود سوز در لوله كشی تاسیسات برق ( لوله كشی وسیم كشی برق اضطراری وبرق عادی ) غیر قابل پیش بینی خواهد بود. (متاسفانه در حال حاضر در ایران از ابن گونه لوله ها به صورتی گسترده در اكثر ساختمان های بزرگ وكوچك، استفاده می شود ) .

1ـ6ـ سیستم های ارتباطی و مخابراتی شامل، مراكز تلفن، منابع تغذیه، تجهیزات اپراتور ، رك ها ، ترمینال ها ، كابل كشی ، سیم كشی وغیره به دلیل واژگونی، سقوط، تخریب و یا سقوط اجسام سنگین روی آن ها به هنگام زلزله آسیب و خسارت دیده و باعث می شود كه این سیستم ها عملكرد خود را از دست داده باعث قطع ارتباط تلفنی و مخابراتی در ساختمان ها وشهر شود و ابعاد خسارت ناشی از این شرایط در مراكز تلفن ومخابراتی شهری قابل تخمین خواهد بود. حال اگر مدت زمان بازسازی این سیستم ها وشبكه ها را در شهر ها بعد از وقوع زلزله در نظر بگیریم، ملاحظه می شود كه ایمن سازی و به سازی آن قبل از وقوع زلزله برای مراكز موجود ودر دست طراحی واجرا ، اهمیت حیاتی دارد.

1ـ7ـ پست های برق به دو صورت اختصاصی و یا عمومی ، تامین برق ساختمان های بزرگ ویا بخشی از مناطق شهری را به عهده دارند . پست های برق اختصاصی ، پست هایی هستند كه در اختیار بهره بردار قرار می گیرند وشركت برق از بابت انتخاب محل ،احداث ، تعمیر و نگهداری آن مسیولیتی ندارد وپست های برق عمومی با مسیولیت ونظر شركت برق، احداث ، تعمیر و نگهداری می شود . تجهیزات پست های برق بر اساس نیاز ، عملكرد ، تجهیزات ، وغیره ، ........ در ساختمانی كه برای آن ساخته می شود مستقر شده و یا به صورت هوایی روی تیر های بتونی و یا روی زمین نصب می شوند. از جمله تجهیزات پست های برق ، ترانسفور ماتور های فشار قوی ، تابلوهای فشار ضعیف وغیره را می توان نام برد . در سیستم فشار متوسط ترانسفورماتورهای توزیع برای تامین برق ساختمان ها ومناطق شهری ، عموماً وزنی بالای سه تن دارند وتوسط چهار چرخ روی ریلی ناودانی به شكل خاص مستقر می شوند . حال می توان حدس زد كه پست های برق شهری كه در ایران عموماً با مصالح بنایی ( دیوار آجری حمال، سقف تاق ضربی و غیره ) ساخته می شود ، هنگام زلزله یی و با شدت متوسط و زیاد در اولین تكان تخریب شده و باعث بروز خسارات سنگین در پست های برق خواهد شد.

ترانسفور ماتور های سنگین برق كه عموماً از نوع روغنی ( روغن قابل اشتغال) هستند، بدون در نظر گرفتن مهار بندی واتصالات لازم برای ایمن سازی با چهار چرخ آزاد روی ریل قرار می گیرند . این ترانسفور ماتور ها به هنگام زلزله ، در اثر نیرو وشتاب زلزله ، به دلیل وزن سنگین وامكان حركت آزاد روی ریل ، رفتار تخریبی سنگینی خواهند داشت . واژگونی ، تخلیه روغن قابل اشتغال ، خسارت و آسیب های وارده به تابلوهای برق در اثر ضربه ی ناشی از نیروی زلزله ، سقوط اجسام سنگین ، قطع كابل كشی ها ، قطع مدارهای كنترل ، فرمان وتغذیه ،اتصال برق و جرقه ی ناشی از آن وبروز آتش سوزی ، تخریب ساختمان های پست برق و یا سقوط و واژگونی ترانسفور ماتور ها از روی تیر ها، به هنگام وقوع زلزله ، تصویر بد فرجامی است كه می توان ارایه داد. راه اندازی مجدد این پست ها ی برق برای تامین برق ساختمان و یا برق مناطق شهری چه مدت زمان طول خواهد كشید؟ ترانسفورماتور ها وتابلو های برق آسیب دیده ، مدارها، وكابل كشی های قطع شده در چه مدت ترمیم و تعویض خواهد شد در این مدت آیا برق ساختمان ها وسیستم های موجود در آن از جمله سیستم های تاسیسات مكانیكی ، آسانسور ها و سیستم های تاسیسات برقی تامین خواهد شد ؟ چگونه؟ آیا ساختمان قابل بهره برداری خواهد بود ؟ رفع خسارت و وصل مجدد چه مدت طول خواهد كشید ؟ بی برقی ساختمان های ستادی شهری از قبیل بیمارستان ها ، مراكز مخابراتی ، آتش نشانی ، كارخانجات مواد غذایی وغیره چه مشكلاتی را به وجود خواهد آورد ؟ و این سوال ها همچنان قابل افزایش است .

1ـ8ـ تابلوهای برق داخل ساختمان ها ، تامین برق سیستم های تاسیسات برقی ، تاسیسات مكانیكی ، نیازهای برقی دستگاه ها و تجهیزات عمومی و اختصاصی از جمله روشنایی ، پریز ها دستگاه ها و تجهیزات برقی ومكانیكی ، سیستم های ارتباطی و مخابراتی ، اغلام و اطفای حریق ، شیكه ی كامپیوتر ، آسانسورها ، پمپ های تامین آب پمپ های سیستم آتش نشانی ، سیستم های هوارسانی ، فن كویل ها ، موتور خانه تاسیسات مكانیكی و غیره را بر عهده دارند. به هنگام زلزله ، درصورت عدم پیش بینی تمهیدات لازم و فقدان مهاربندی ها و اتصالات لازم برای ایمن سازی ، احتمال واژگونی ، كنده شدن از محل نصب ، آسیب دیدگی ، قطع كابل كشی ها ، سیم كشی ها و مدارها ، صدمه دیدن لوازم آن ، اتصالی وغیره به وجود می آید . این عوامل باعث از بین رفتن عملكرد تابلو های برق و در نتیجه قطع شبكه ی توزیع برق خواهد شد .

1ـ9ـ چنانچه ایمن سازی لازم برای آسانسور ها و اجزای آن در ساحتمان انجام نشده باشد .آن ها در اثر زلزله آسیب خواهند دید. جدا شدن ریل كابین و وزنه ی تعادل از سازه ی چاه آسانسور ، جداشدن كابین از ریل خود ، جداشدن وزنه ی تعادل از ریل خود ، جدا شدن اتصالات سازه یی ریل ها ، فلكه ی هرزه گرد وغیره یی (در اكثر موارد اجرایی ، پیش بینی اتصالات سازه یی مناسب در دیوار های چاه آسانسور ، كه در مقابل زلزله و اثرات متقابل سازه ی چاه آسانسور روی اتصالات ونیروها و شتاب زلزله مقاوم باشد ، جز در مواردی خاص در ایران مرسوم نبوده

است) ، جدا شدن كفشك ها از ریل ، سقوط كابین ، واژگونی كابین قطع مدارهای كنترل وفرمان ، قطع مدار تغذیه ، آسیب دیدگی درهای كابین و در طبقات آسانسور ، جدا شدن سیم بكسل ها از فلكه ی هرز گرد ، واژگونی تابلوی كنترل و فرمان آسانسور ،جابجایی، واژگونی ،و یا سقوط موتور آسانسور به داخل چاه آسانسور در اثر ضعف اتصالات و ضعف سازه كف موتور خانه آسانسور و مواردی از این دست از جمله آسیب هایی است كه منجر به از كار افتادن كامل آسانسور می شود . در این صورت امكان بهره برداری مجدد وفوری از ساختمان میسر نخواهد بود و ترمیم این خرابی ها وخسارت ها وراه اندازی و استفاده مجدد از آسانسور ، بسیار وقت گیر وپر هزینه خواهد بود . در صورتی كه می توان هنگام اجرا و نصب با صرف هزینه یی نا چیز برای به سازی وایمن سازی لرزه یی آسانسور و اجزای آن ، خسارت وارده به هنگام زلزله را به حداقل رساند.

موارد بالا بخشی از تصویر ابعاد خسارت وارده به اجزای غیر سازه یی را به هنگام زلزله نشان می دهد.بعد از وقوع زلزله ترمیم خرابی ها به منظور بهره برداری از ساختمان ها مورد توجه قرار می گیرد. و عملیات اجرایی ترمیم شبكه های تاسیسات برقی ، تاسیسات مكانیكی و باز سازی متعلقات الحاقی به سازه واجزای غیر سازه یی در دستور كار گروه های كاری رشته های مختلف قرار می گیرد . از جمله ترمیم وتعمیر شبكه های لوله كشی آزمایش كابل ها سیم كشی ها ، باز كردن وآزمایش مدار ها وبستن مجدد آن ها ، تعمیر، تعویض ونصب مجدد دستگاه ها و تجهیزات ، عیب یابی و رفع معایب ،راه اندازی مجدد وبسیاری موارد دیگر از جمله نكات مطرحی است كه باید مورد توجه جدی قرار گیرد با فرض سالم ماندن سازه ی ساختمان عملیات فوق نسبت به اجرای نو وجدید به زمان بیشتری نیاز خواهد داشت.در این مدت علیرغم تحمل هزینه و خسارت سنگین ، تكلیف بهره برداران و ساكنان ساختمان هایی كه حتی از نظر سازه یی آسیب جدی ندیده باشند ،چه خواهد شد؟ آیا خطرهای فوق به اضافه ی خطرحریق و آتش سوزی به اندازه ی كافی جدی نیست ؟ آیا این خطرها حاشیه ی ایمنی را كاهش نمی دهد ؟ آیا این عوامل خسارت های جانی ومالی را افزایش نمی دهد ؟آیا برای خطر وآسیب های جانی ومالی حاصل از عدم ایمن سازی ، طرح واجرای مناسب اجزای غیر سازه یی فكر وچاره جویی شده است ؟ آیا تاكنون جامعه ی مهندسی كشور سعی كرده است این موضوع را با ضابطه وقانونمند كند؟ آیا رفتار اجزای غیر سازه یی و ایمنی اتصالات ، مهاربندی ها وتمهیدات نصب آن ها در مقابل اثرات زلزله بررسی شده است ؟ آیا بزرگی وسطح زلزله در این بررسی ها در نظر گرفته می شود؟ آیا اجزای غیر سازه یی از نظر ایمن سازی طبقه بندی می شود ؟ كدام یك از اجزای غیر سازه یی در كاهش خطر ، حفظ جان افراد و بهره برداری فوری مجدد از ساختمان ، نقش عمده دارند؟ كدام یك از اجزای غیر سازه یی نسبت به شتاب وتغییر شكل حساس هستند ؟ بررسی ومطالعات مربوط به ایمن سازی و به سازی در ساختمان های موجود ودر حال اجرا چگونه باید انجام گیرد ؟ آیا تحت فرمول های مهندسی معین ، می توان محاسبات مربوط به ایمن سازی را انجام وتحلیل مشخصی ارایه داد ؟

این پرسش ها و بسیاری دیگر ذهن كنجكاو مهندسان را به خود مشغول می كند و به طور طبیعی به دنبال پیدا كردن راه حل های مهندسی برای چاره جویی وحل مشكل خواهند بود این راه حل ها را می توان در منابع مهندسی جستجو كرد. در كشور های پیش رفته این منابع با توجه به اهداف مورد نظر ، دامنه وحدود كار ، روش های كاربری ، الزامات ، طبقه بندی موضوع ها وغیره تهیه ودر اختیار مهندسان ومتخصصان قرار می گیرد تا بتوانند برای پرسش های گفته شده ومانند آن ها پاسخی مناسب پیدا كنند یكی از این منابع مهندسی ، استانداردFEMA356 (آژانس فدرال مدیریت بحران )است .به منظور آشنایی با این استاندارد و چار چوب وكلیات آن دربخش مربوط به اجزای غیر سازه یی ذكرنكات زیرمفیدخواهدبود. 2 ـ معرفی بخش اجرای غیر سازه یی استاندارد FEMA

این بخش از استانداردFEMA، ایمن سازی ، پیش گیری از خطر و به سازی اجزای غیر سازه یی در رشته های معماری ، تاسیسات برقی وتاسیسات مكانیكی را در سطوح خطر بالا ، متوسط وكم زلزله مطالعه وبررسی كرده،

الزامات ، جدول های طبقه بندی ، فرمول های مهندسی ، مبانی ،سطوح عملكرد اجزای غیر سازه یی ، روش ها ، شرایط ارزیابی، بازرسی، روش تحلیل وغیره را ارایه كرده است .

این بخش از استاندارد FEMA ، اجزای غیر سازه یی نصب شده در ساختمان را به منظور ایمن سازی ،پیش گیری از خطر و بهسازی ، پوشش می دهد و هدف آن تامین شرایط مناسب برای استقرار ساكنان ساختمان بلافاصله بعد از زلزله و بهره برداری مجدد وبی وقفه از آن ، حفظ جان افراد وكاهش خطردرحوزه ی اجزای غیر سازه یی است

نیازها والزامات عمومی برای تامین عملكرد وكاركرد مناسب اجزای غیر سازه یی از قبیل دستگاه ها وتجهیزات سیستم های تاسیسات برقی وتاسیسات مكانیكی مانند مركز تلفن ، اعلام حریق ، دیزل ژنراتور ، ترانسفورماتور دیگ های آب گرم ، چیلرها ،وپمپ ها و غیره ، خارج از اهداف این استاندارد قرار داشته و نیاز ها والزامات عمومی برای تامین عملكرد كاركرد آن اجزا ، در این استاندارد مورد بحث وبررسی قرار نمی گیرد . دامنه ومحدوده ی كاربری این استاندارد ، ایمن سازی ، پیش گیری از خطر و به سازی ساختمان های جدید وموجود را شامل می شود . چارچوب و تقسیم بندی كلی این بخش از استاندارد FEMA به شرح زیر است 2ـ1ـ اهداف :

استاندارد FEMA در ایمن سازی ، پیش گیری از خطر وبه سازی اجزای غیر سازه یی ساختمان ،اهداف زیر را دنبال می كند .

2ـ1ـ1ـ تامین شرایط ارتقا ی ایمن سازی ، پیش گیری از خطر و به سازی اجزای غیر سازه یی

2ـ1ـ2ـ تعریف و تعیین اجزای غیر سازه یی حساس به شتاب و تغییر شكل در شرایط وقوع زلزله .

2ـ1ـ3ـ روش تعیین نیروهای موثر و تغیر شكل برای اجزای غیر سازه یی به هنگام زلزله .

2ـ1ـ4ـتعیین روش های به سازی اجزای غیر سازه یی برای مقابله با اثرات مخرب زلزله .

2ـ1ـ5ـ تعیین روش ارزیابی ومبانی برای ترمیم واصلاح شرایط اجزای غیر سازه یی برای مقابله با اثرات زلزله .

2ـ2ـ روش :

به منظور ایمن ساز ی ، پیش گیری از خطر و به سازی اجزای غیر سازه یی ساختمان ، استاندارد FEMA مجموعه روش های زیر را برای رسیدن به اهداف مورد نظر در استاندارد بكار گرفته است . 2ـ2ـ1ـ تقسیم بندی اجزای غیر سازه یی ساختمان در رشته های معماری ، تاسیسات برقی و تاسیسات مكانیكی .

2ـ2ـ2ـ تقسیم بندی سطوح خطر زلزله به سه سطح بالا، متوسط وكم وتعیین اثرات زلزله در این سه سطح روی اجزای غیر سازه یی در ساختمان .

2ـ2ـ3ـ تعیین اجزای غیر سازه یی موثر در تصرف و استقرار بی وقفه در ساختمان بعد از وقوع زلزله .

2ـ2ـ4ـ تعیین اجزای غیر سازه یی موثر در حفظ جان افراد ساكن در ساختمان به هنگام زلزله و بعد از وقوع آن .

2ـ2ـ5ـ تعیین اجزای غیر سازه یی موثر در كاهش خطر حاصل از شرایط وقوع زلزله

2ـ2ـ6ـ تعیین روش ارزیابی شرایط برای اجرای غیر سازه یی ساختمان به هنگام زلزله وبعد از وقوع آن .

2ـ2ـ7ـ تعیین شرایط ارتقا و به سازی اجزای غیر سازه یی در ساختمان برای ایمن سازی ، پیش گیری از خطر و به سازی آن ها

2ـ2ـ8ـ تحلیل نیاز ها و مبانی شرایط ایمن سازی ، پیش گیری از خطر و به سازی اجزای غیر سازه یی

2ـ2ـ9ـ بررسی اثر متقایل سازه و اجزای غیر سازه یی بر هم ، به هنگام زلزله

2ـ2ـ10ـ تعیین وتعریف شرایط مورد نیاز برای اتصالات و مهار بندی ها ی لازم بین اجزای غیر سازه یی و سازه ی ساختمان .

2ـ2ـ11ـ بررسی عملكرد اجزای غیر سازه یی ساختمان به هنگام زلزله .

2ـ3ـ ارزیابی :

برای ایمن سازی ، پیشگیری از خطر و به سازی اجزای غیر سازه یی در ساختمان ها ی موجود ، ارزیابی ابن اجزا با رعایت نكات زیر ، د راستاندارد FEMA انجام گرفته است .

2ـ3ـ1ـ برسی شكل اجزا ی غیر سازه یی و نحوه ی اتصال آن به سازه به منظور تامین شرایط ارتقا و به سازی آن ها

2ـ3ـ2ـ بررسی ابعاد و شرایط فیزیكی اجزای غیر سازه یی به منظور تامین شرایط ارتقا و به سازی آن ها

2ـ3ـ3ـ بررسی اجزای غیر سازه یی موثر در عملكرد كلی ساختمان به منظور تامین شرایط ارتقا و به سازی آن ها 2ـ 4ـ بازرسی:

برای بازرسی نحوه ی نصب ، اتصالات و مهاربندی ها ی اجزای غیر سازه یی در ساختمان ها ی موجود روش های زیر به منظور ایمن سازی ، پیشگیری از خطر و به سازی آنها در استاندارد FEMA معرفی می شوند .

2ـ4ـ1ـ روش بازرسی ومشاهده ی مستقیم ، در صورت در دسترس بودن نقشه های جزییات نصب ، اتصالات و مهار بندی های اجزای غیر سازه یی در ساختمان

2ـ4ـ2ـ روش بازرسی ومشاهده ی مستقیم در صورت مشاهده ی مغایرت در نصب ، اتصالات و مهاربندی ها ، نسبت به نقشه های جزییات نصب ، اتصالات و مهاربندی ها ی اجزای غیر سازه یی در ساختمان .

2ـ4ـ3ـ روش بازرسی و مشاهده ی مستقیم در صورت مشاهده ی مغایرت در نصب ، اتصالات و مهار بندی ها نسبت به جزییات و نحوه ی نصب ، اتصالات ومهاربندی های نسبت به جزییات و نحوه ی نصب، اتصالات و مهار بندی های ایمن اجزا ی غیر سازه یی .

2ـ5ـ جدول ها :

به منظور ایمن سازی ، پیش گیری از خطر و به سازی اجزای غیر سازه یی در ساختمان ها ی جدید و موجود ، جداول FEMA بر اساس تقسیم بندی اجزای غیر سازه یی در رشته های معماری ،تاسیسات برقی و تاسیسات مكانیكی ، سطح عملكرد اجزای غیر سازه یی در سطوح خطر زلزله بالا ، متوسط و كم ، اجزای غیر سازه یی موثر در تصرف و استقرار بی وقفه در ساختمان و برای بهره بردار ی مجدد از ساختمان بعد از وقوع زلزله ، حفظ جان افراد وكاهش خطر به هنگام وقوع زلزله روش ارزیابی نیاز ها و مبانی مورد نیاز اجزای غیر سازه یی و تعاریف مورد نیاز در تحلیل مبانی و روش ها .

2ـ5ـ1ـ جداول تقسیم بندی اجزای غیر سازه یی در رشته های معمار ی، تاسیسات برقی و تاسیسات مكانیكی بر اساس حساس بودن آن ها به شتاب و تغیر شكل در مقابل اثرات زلزله .

2ـ6ـ فرمول ها :

به منظور ایمن سازی ، پیش گیری از خطر و به سازی اجزای غیر سازه یی در ساختمان های جدید وموجود فرمول های محاسباتی مورد نیاز برای تحلیل آثار زلزله و اثر متقابل سازه روی اجزای غیر سازه یی در رشته های معماری ، تاسیسات برق وتاسیسات مكانیكی ، در استاندارد FEMA به قرار زیر معرفی وتحلیل شده است .

2ـ6ـ1ـ فرمول های پایه وعمومی برای تحلیل نیروهای افقی وعمودی زلزله وارایه ی ضرایب و مقدار پارامتر های آن برای اجزای غیر سازه یی .

2ـ6ـ2ـ فرمول تحلیل تغییر شكل وارایه ی ضرایب و مقدار پارامتر های آن برای اجزای غیر سازه یی

2ـ6ـ3ـ فرمول تعیین مقدار جابه جایی مجاز شیشه ها ، چهارچوب وقاب آن ها به هنگام زلزله .

2ـ7ـ نكات عمومی :

علاوه بر موارد و بند های فوق ، استاندارد FEMA موارد زیر را در محدوده ی مطالعه و بررسی خود قرار داده و الزامات ، نیاز ها و شرایط مورد نیاز برای ایمن سازی ، پیش گیری از خطر و به سازی اجزای غیر سازه یی در ساختمان های موجود و جدید را تبیین كرده است.

2ـ7ـ1ـ روش های به سازی ، تعویض ، مقاوم سازی ، تعمیر ، مهار بندی و پیش بینی اتصالات مورد نیاز اجزای غیر سازه یی .

2ـ7ـ2ـ ارایه ی تعاریف ، تعیین رفتار و شرایط قابل قبول برای ایمن بودن اجزای غیر سازه یی معماری به هنگام زلزله .

2ـ7ـ3ـ ارایه ی تعاریف ، تعیین رفتار و شرایط قابل قبول برای ایمن بودن اجزای غیر سازه یی تاسیسات برقی به هنگام زلزله.

2ـ7ـ4ـ ارایه تعاریف ، تعیین رفتار وشرایط قابل قبول برای ایمن بودن اجزای غیر سازه یی تاسیسات مكانیكی به هنگام زلزله .

مطالب فوق با هدف آشنایی وشناخت موضوع ایمن سازی لرزه یی اجزای غیر سازه یی در ساختمان های موجود وجدید تهیه شده و در حد كلیات موضوع ارایه شده است .مراجعه ی مهندسان ، متخصصان برای اطلاع دقیق از مبانی ، نحوه ی محاسبات، ضوابط ، روش ها ، الزامات وغیره برای هر یك از اقلام وسیستم های رشته های معماری ،تاسیسات برقی و تاسیسات مكانیكی ، به متن استاندارد FEMA ویا سایر مراجع ومدارك فنی و مهندسی مفید خواهد بود

نویسنده : یونس قلی زاده ی طیار

مسیر سایت : مقالات رایگان عمران مقاله و تحقیق عمران - رایگان ایمن سازی لرزه ای اجزای غیر سازه ای در ساختمان ها

پربازدیدترین مقالات رایگان

برترین مقالات سایت

روش قابلیت اطمینان در طراحی لرزه ای سازه ها
نرم افزار تحلیل و رسم مرحله به مرحله دیاگرام خمشی سازه به روشهای كراس و كانی و نمایش همگرایی آنها به جواب اصلی
اصلاح اتصال خمشی متعارف تیر به ستون دوبل فولای با استفاده از صفحات كناری
مقاوم سازی قابهای بتن مسلح به كمك بادبند های فولادی
المان محدود جدید صفحه با ضخامت متغیر
روشهای نوین كنترل نیروی زلزله
بررسی لرزه ای سیستم های دو گانه قاب-دیوار
تولید زلزله های مصنوعی منطبق با طیف طرح هدف
بررسی خصوصیات و تعمیرات مورفولوژیكی رودخانه ها
انواع خرابی راهها و اصول مرمت آنها
رفتارسنجی بادبندهای با خروج از مركزیت (EBF)
کاهش جرم ساختمان و نقش آن در اقتصادی بودن طرح در مقابل زلزله
بهبود عملكرد كامپوزیت های FRP درمقاوم سازی ساختمان های بنایی
رفتار قابهای بتن مسلح با بتن پرمقاومت در برابر بارگذاری ضربه ای
بررسی آسیب ها در ساختمانهای اسكلت فلزی شهر بم ودسته بندی روشهای مقاوم سازی سازه های آسیب دیده در زلزله
استفاده از دیوارهای برشی فولادی در مقاوم سازی لرزه ای سازه ها
کاربرد تئوری ولاسف در تحلیل هسته مرکزی ساختمانهای بلند